Ο ηγέτης της Σοβιετικής 'Ενωσης, Ιωσήφ Στάλιν, πίεζε συνεχώς τον Βρετανό πρωθυπουργό, Ουΐνστων Τσώρτσιλ και τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Φραγκλίνο Ρούσβελτ να δημιουργήσουν ένα δεύτερο μέτωπο στην Ευρώπη με κύριο σκοπό την ανακούφιση της Ρωσίας από τον ασφυκτικό κλοιό των γερμανικών δυνάμεων.

Το Κοινό Συμμαχικό Στρατηγείο, με αρχηγό τον Αμερικανό στρατηγό Ντουάϊτ Αϊζενχάουερ, έκρινε ότι ο καιρός δεν ήταν ακόμη κατάλληλος για την δημιουργία ενός άλλου μετώπου ή για την έναρξη της «Επιχείρησης Φεουδάρχης» (Operation Overlord), την απόβαση στην Δυτική Ευρώπη, που τελικά πραγματοποιήθηκε στις 6 Ιουνίου 1944 στις ακτές της Νορμανδίας. Μετά από πολλούς ενδοιασμούς και δισταγμούς αποφασίστηκε η εκτέλεση μιας μεγάλης κλίμακας «δοκιμαστικής» επιδρομής στον γαλλικό λιμένα της Διέππης. Κύριος σκοπός θα ήταν η ένταση και η αύξηση των φόβων των Γερμανών για μια επικείμενη συμμαχική επίθεση στη δυτική Ευρώπη, πράγμα που θα τους ανάγκαζε να ενισχύσουν την άμυνά τους στη Μάγχη αποσύροντας στρατεύματα από άλλα θέατρα πολεμικών επιχειρήσεων και κυρίως από το ρωσικό μέτωπο. Η επιδρομή θα ήταν επίσης και μια ευκαιρία για την δοκιμή νέων στρατιωτικών τεχνικών μέσων και εφοδίων και ένας άριστος τρόπος για την απόκτηση της αναγκαίας πείρας και γνώσης για την πραγματοποίηση της μεγάλης μελλοντικής αμφίβιας επίθεσης των Συμμάχων στην Ευρώπη.

«Επιχείρηση Ιωβιλαίο»: Σκοποί και μέσα

Ο Βρετανός στρατηγός Μπέρναρντ Μοντκγόμερυ και ο ναύαρχος (λόρδος) Λούϊς Μαουντμπάττεν, παρόλο που ήταν διστακτικοί για την εκτέλεση ενός τόσου τολμηρού εγχειρήματος, άρχισαν τον Απρίλιο του 1942 να καταστρώνουν τα σχέδια για την επιδρομή στην Διέππη, στην οποία έδωσαν την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Ρούττερ» (Operation Rutter). Η επιχείρηση προγραμματίσθηκε να διεξαχθεί τον Ιούλιο του ιδίου έτους. Την κύρια δύναμη κρούσης θα την αποτελούσαν στρατιωτικές μονάδες από την 2η Καναδική Μεραρχία Πεζικού. 'Ετσι από τις 20 Μαΐου οι Καναδοί στρατιώτες άρχισαν στη Νήσο Γουάϊτ της Αγγλίας ειδική εντατική εκπαίδευση σε αμφίβιες επιχειρήσεις. 'Οταν όμως τον Ιούλιο δυσμενείς καιρικές συνθήκες δεν επέτρεψαν την πραγματοποίηση της «Επιχείρησης Ρούττερ», η ιδέα της επιδρομής εγκαταλείφθηκε. 'Ομως λίγο αργότερα η όλη επιχείρηση επαναφέρθηκε ανανεωμένη στα επιτελικά σχέδια με την κωδική ονομασία «Ιωβιλαίο» (Jubilee). Ο στόχος παρέμενε ο ίδιος: ο λιμένας της Διέππης στην γαλλική ακτή.

Τα σχέδια της επιδρομής προέβλεπαν αποβάσεις και επιθέσεις σε πέντε διαφορετικά σημεία ενός μετώπου κάπου 18 χιλιομέτρων στην ακτή. Τέσσερις ταυτόχρονες πλαγιοκρούσεις είχαν προγραμματισθεί να λάβουν χώραν λίγο πριν τα ξημερώματα, ακολουθούμενες μισή ώρα αργότερα από την κύρια επίθεση στην ίδια την πόλη της Διέππης. Οι Καναδοί θα εκτελούσαν την κατά μέτωπο επίθεση στη Διέππη και επίσης θα αποβιβάζονταν στα κενά που υπήρχαν στα υψώματα και στην βραχώδη παραλία στο Πουρβίλ, τέσσερα χιλιόμετρα δυτικά της πόλης και επίσης στο Λε Πουίς στα ανατολικά. Οι Βρετανοί κομμάντος είχαν ως αποστολή την καταστροφή των γερμανικών παρακτίων πυροβολαρχιών στο Μπερνεβάλ, στην ανατολική πλευρά των εχθρικών οχυρών και στο Βαρενγκεβίλ στα δυτικά. Η επιδρομή είχε σχεδιασθεί να διαρκέσει δώδεκα περίπου ώρες.

Πλοία που έλαβαν μέρος στην επιδρομή

Οι επιδρομικές δυνάμεις

Η επιδρομή στη Διέππη πραγματοποιήθηκε στις 19 Αυγούστου 1942. Τα στρατεύματα που έλαβαν μέρος στην απόβαση αριθμούσαν συνολικά 6.100 άνδρες, ήτοι 4.965 Καναδούς συμπεριλαμβανομένων και των πληρωμάτων 50 αρμάτων μάχης τύπου «Τσώρτσιλ» ΜΚ1 του14ου Καναδικού Συντάγματος Τεθωρακισμένων (Σύνταγμα του Κάλγκαρυ), 1.075 Βρετανούς κομμάντος και πεζοναύτες του Βασιλικού Ναυτικού, 50 Αμερικανούς του 1ου Αμερικανικού Τάγματος Καταδρομέων και 10 κομμάντος διαφόρων ειδικοτήτων, άλλων συμμαχικών εθνικοτήτων. Η επιδρομή υποστηρίζονταν από 252 πλοία: 8 αντιτορπιλικά, μια κορβέττα, 9 μεταγωγικά για την μεταφορά και αποβίβαση πεζικού και πολλά άλλα πλοία διαφόρων εκτοπισμάτων. Για την κάλυψη από αέρος της αποβατικής δύναμης διατέθηκαν 1000 περίπου αεροπλάνα (μαχητικά, καταδιωκτικά και βομβαρδιστικά) σε 74 σμήνη, εκ των οποίων τα οκτώ ανήκαν στην Βασιλική Καναδική Πολεμική Αεροπορία. Ο Καναδός υποστράτηγος Τζ.Χ. Ρόμπερτς, διοικητής της 2ης Καναδικής Μεραρχίας, είχε ορισθεί ως αρχηγός της αποστολής και ως διοικητής των χερσαίων στρατιωτικών δυνάμεων, ο πλοίαρχος Τζ. Χιούς-Χάλλετ του Βασιλικού Βρετανικού Ναυτικού, ως διοικητής των ναυτικών δυνάμεων και ο αντιπτέραρχος Τ.Λ. Λη-Μάλλορυ της Βασιλικής Βρετανικής Πολεμικής Αεροπορίας ως διοικητής των αεροπορικών δυνάμεων.

Οι οχυρώσεις και οι δυνάμεις των Γερμανών

Η Διέππη ήταν καλά οχυρωμένη. Τα δεκαοχτώ χιλιόμετρα ανάμεσα στις κατοικημένες περιοχές του Μπερνεβάλ και της Βαρενγκεβίλ (η Διέππη βρίσκεται περίπου στο κέντρο) ήταν γεμάτα πυροβόλα. Στο Μπερνεβάλ υπήρχε η παράκτια πυροβολαρχία Γκαίμπελς και στο Λε Πουίς η παράκτια πυροβολαρχία Ρόμμελ. Τα δύο μικρά ακρωτήρια που υπάρχουν στα πλευρά της Διέππης ήταν πραγματικά οχυρά, στοές και μεγάλα κανόνια, που ουσιαστικά ήταν αδύνατο να πληγούν από ψηλά. Κοντά στη Διέππη υπήρχε το αγρόκτημα «Λε Κατρ Βαν», που είχε μετατραπεί σε οχυρό. Σε μικρή απόσταση της κοιλάδας της «Ση» βρισκόταν η διοίκηση της 302ης γερμανικής μεραρχίας με κάπου 2500 άνδρες άριστα εκπαιδευμένους και εξωπλισμένους και το αεροδρόμιο του Σαιντ Ωμπέν. Νοτιότερα, στο Βαστεριβάλ, υπήρχαν και άλλες ομάδες πυροβόλων και η παράκτια πυροβολαρχία «Ες» στην Βαρενγκεβίλ. Επίσης, σε μικρή απόσταση από την Διέππη ήταν σταθμευμένες ισχυρές εφεδρείες τεθωρακισμένων δυνάμεων.

Κατά μήκος των δεκαοχτώ χιλιομέτρων της ακτής, υπήρχαν σειρές από κατακόρυφους σκοπέλους που διακόπτονταν από στενές διόδους κλεισμένες με αγκαθωτό συρματόπλεγμα που ήταν, ίσως, ηλεκτροφόρο ή συνδέονταν με εκρηκτικές ύλες. Ανάμεσα στους σκοπέλους και στη θάλασσα είναι ένα ασβεστώδες κρηπίδωμα που χαμηλώνει βαθμιαία μέχρι την παραλία που ήταν όλο άμμο και χοντρά χαλίκια.

Με αυτές τις συνθήκες και προϋποθέσεις, μια απόβαση στη Διέππη ήταν άκρως επικίνδυνη ακόμη και «επί χάρτου». Αρκούσε κάτι να μην πάει καλά ή να μην λειτουργούσε κάτι όπως έπρεπε και οι οι ισχυρές παράκτιες γερμανικές πυροβολαρχίες θα εξαπέλυαν τον όλεθρο. Ο παράγων αιφνιδιασμός ήταν το μεγαλύτερο όπλο των συμμαχικών επιδρομικών δυνάμεων. Η επιχείρηση, που είχε ήδη αναβληθεί τον Ιούλιο και έπειτα είχε ορισθεί για τις 17 Αυγούστου, αναβλήθηκε και πάλι, λόγω κακοκαιρίας, για τις 19 του ιδίου μηνός.

Τρίτη αναβολή δεν χωρούσε γιατί στον Αύγουστο, όπως προβλεπόταν, μόνον εκείνη την ημέρα οι μετεωρολογικές συνθήκες και η παλίρροια θα επέτρεπαν την διεξαγωγή αποβατικής επιχείρησης.

Επιδρομή και ήττα

'Ετσι τη νύχτα της 18ης Αυγούστου, από 4 λιμάνια των ακτών της Αγγλίας ξεκίνησαν σχεδόν συγχρόνως τα 252 πλοία με προορισμό την Διέππη.

Οι επιτιθέμενοι είχαν υποδιαιρεθεί σε δεκατρείς ομάδες και η κάθε μία από αυτές είχε ειδική αποστολή την οποία έπρεπε να εκτελέσει σε ορισμένο χρονικό διάστημα. Προβλέπονταν οτι η επιχείρηση θα διαρκούσε δώδεκα περίπου ώρες. Για τα πλοία που θα περίμεναν να επαναφέρουν τις δυνάμεις ο χρόνος στάθμευσης ήταν πολύ μεγάλος σε μια κυριολεκτικά «φλεγόμενη», όπως πιστεύονταν, περιοχή.

Σε κάθε τμήμα της παραλίας των 18 χιλιομέτρων είχε δοθεί ένα συμβατικό όνομα. Στο Μπερνεβάλ και στην Μπελβίλ συρ Μερ (Κίτρινη Ακτή 1 και Κίτρινη Ακτή 2) η ομάδα των κομμάντος αριθμός 3 έπρεπε να καταστρέψει τις πυροβολαρχίες Γκαίμπελς. Στο Λε Πουίς (Γαλάζια Ακτή) το Καναδικό Βασιλικό Σύνταγμα έπρεπε να καταστρέψει τις πυροβολαρχίες Ρόμμελ και να επιτεθεί στο οχυρό Βίσμαρκ. Τα Καναδικά Συντάγματα «'Εσσεξ Σκώτις» και «Ρόγιαλ Χάμιλτον» έπρεπε να επιτεθούν αντίστοιχα στην ανατολική (Κόκκινη Ακτή) και στην δυτική ζώνη (Λευκή Ακτή) της Διέππης. Το σύνταγμα «Σάουθ Σασκάτσουαν» και το σύνταγμα «Κούηνς 'Οουν Κάμερον Χαϊλάντερς» έπρεπε να αποβιβασθούν στην Πουρβίλ (Πράσινη Ακτή), να καταλάβουν το αγρόκτημα-οχυρό «Λε Κατρ Βαν» και να επιτεθούν στο οχυρό Χίντεμπουργκ, ενώ μερικά τμήματά τους είχαν αποστολή να καταλάβουν το αεροδρόμιο του Σαιντ Ωμπέν και την γερμανική διοίκηση της Αρκ λα Μπατάϊγ.

Στο Βαστεριβάλ και στη Βαρανζβίλ συρ Μερ (Πορτοκαλιά Ακτή 1) και στην Βαρενγκεβίλ (Πορτοκαλιά Ακτή 2) έπρεπε να αποβιβασθεί η ομάδα των κομμάντος αριθμός 4 για να αχρηστεύσει την πυροβολαρχία Ες. Τα τανκς του 14ου Καναδικού Συντάγματος Τεθωρακισμένων, που είχαν καλή θωράκιση, αλλά, όπως διαπιστώθηκε αργότερα, άνισο οπλισμό έπρεπε να βγουν στην ακτή από την πρώτη φάση της επιδρομής. Εφεδρεία για την απόβαση στην Διέππη ήταν το γαλλόφωνο Σύνταγμα Τυφεκιοφόρων «Μοντ Ρόγιαλ» από το Μόντρεαλ.

Ο αιφνιδιασμός απέτυχε

'Ηταν ακριβώς τρεις το πρωΐ της 19ης Αυγούστου όταν κατέβηκαν στη θάλασσα τα αποβατικά μέσα και άρχισαν κατά ομάδες να προσεγγίζουν αθόρυβα στην ακτή. Κάθε ομάδα ακολουθούσε μια κανονιοφόρο που θα τις οδηγούσε στο σημείο της επίθεσης.

Καθώς η επιδρομική δύναμη πλησίαζε την ακτή της Διέππης, η κανονιοφόρος που προπορευόταν με τα γεμάτα στρατιώτες 20 αποβατικά σκάφη του ανατολικού τομέα, βρέθηκε ξαφνικά ανάμεσα σε πέντε πλήρως εξοπλισμένα γερμανικά ελιευτικά-περιπολικά. Ο θόρυβος από την ναυμαχία που ακολούθησε και οι φωτοβολίδες που έριξαν τα γερμανικά σκάφη και φώτισαν την θαλάσσια περιοχή είχε σαν αποτέλεσμα να ειδοποιηθούν και να τεθούν σε ετοιμότητα τα παράκτια οχυρά, ιδιαίτερα αυτά στο Μπερνεβάλ και στο Λε Πουίς. 'Ηταν η πρώτη ατυχία. Το στοιχείο του αιφνιδιασμού στον τομέα αυτόν χάθηκε και οι δεκάδες οβίδες των γερμανικών πυροβόλων που άρχισαν να πέφτουν έπληξαν σχεδόν συγχρόνως την κανονιοφόρο που καθηλώθηκε άχρηστη.

Τα είκοσι αποβατικά σκόρπισαν γρήγορα. Στη θάλασσα επικράτησε απερίγραπτη σύγχυση. Μόνον ένα πλοιάριο κατώρθωσε να φθάσει στην ακτή και οι 20 κομμάντος (17 οπλίτες και 3 αξιωματικοί) που μετέφερε μπόρεσαν να αποβιβασθούν και να πλησιάσουν σε απόσταση 180 μέτρων από την πυροβολαρχία. Με ακριβή σκόπευση των στόχων τους κατώρθωσαν για δυόμισυ ολόκληρες ώρες να μην αφήσουν τα εκεί παράκτια γερμανικά πυροβόλα να ρίξουν ούτε μια οβίδα εναντίον των πλοίων της επιδρομικής δύναμης που πλησίαζαν στην ακτή.

Η σφαγή ήταν εύκολη

Σε λίγο, άλλα έξι αποβατικά αναζητούσαν το στόχο τους, αλλά τώρα πια η γερμανική άμυνα είχε οργανωθεί. 'Ενας καταιγισμός πυρός τους υποδέχθηκε. Οι λίγοι άνδρες που κατάφεραν να βγουν στην ξηρά, καθηλώθηκαν στην παραλία από τα πολυβόλα και τα άλλα όπλα των Γερμανών. Η σφαγή ήταν εύκολη.

Η ακτή στο Λε Πουίς μετά την επιδρομή

Στο Λε Πουίς η κατάσταση για το Καναδικό Βασιλικό Σύνταγμα δεν εξελίχθηκε καλύτερα. Η ακτή εκεί ήταν πολύ στενή με απότομα κρημνά και υψηλά βράχια πάνω στα οποία είχαν στρατηγικά τοποθετηθεί Γερμανοί στρατιώτες. Η επιτυχία εδώ βασίζονταν στον αιφνιδιασμό και στο σκοτάδι, πράγματα που πλέον δεν υπήρχαν. Η όλη απόβαση είχε καθυστερήσει και καθώς οι Καναδοί του Βασιλικού Συντάγματος πήδησαν στην ξηρά μέσα στο αυξανόμενο φως του πρωϊνού έγιναν δεκτοί με άγρια και πυκνά πυρά πολυβόλων από τους Γερμανούς. Μόνον λιγοστοί άνδρες κατώρθωσαν να περάσουν μέσα από τα πυκνά συρματοπλέγματα και αυτοί που το πέτυχαν δεν τολμούσαν ή δεν μπορούσαν να γυρίσουν πίσω. Οι υπόλοιποι επιτιθέμενοι μαζί με τρεις εφεδρικές διμοιρίες της «Μπλακ Γουώτς» του Μόντρεαλ (Βασιλικό Σύνταγμα Σκωτσέζων) καθηλώθηκαν στην ακτή από τα πυρά των όλμων και των πολυβόλων και αργότερα αναγκάσθηκαν να παραδοθούν. Η εκκένωση ήταν αδύνατη μπροστά στα γερμανικά πυρά. Από τους 600 περίπου άνδρες που αποβιβάστηκαν οι 200 σκοτώθηκαν και άλλοι 20 υπέκυψαν αργότερα στα τραύματά τους. Οι υπόλοιποι αιχμαλωτίσθηκαν. Μόνον 60 κατώρθωσαν να επιστρέψουν στην Αγγλία. Οι απώλειες αυτές ήταν οι μεγαλύτερες που υπέστη Καναδικό τάγμα μέσα σε μια μέρα καθ' όλη τη διάρκεια ολοκλήρου του πολέμου. Η αποτυχία να εκκαθαρισθεί και να καταληφθεί το ανατολικό ακρωτήρι επέτρεψε στους Γερμανούς να κυριαρχίσουν με τα πυρά τους σε ολόκληρο το μήκος της ακτής της Διέππης και να εκμηδενίσουν στο τέλος την κύρια και καταμέτωπη επίθεση των αποβατικών δυνάμεων.

Στον δυτικό τομέα, εν τω μεταξύ, επιτεύχθηκε κάποιος βαθμός αιφνιδιασμού. Εδώ, σε αντίθεση με την ατυχία που σημειώθηκε με την ομάδα των κομμάντος αριθμός 3 στην ανατολική πλευρά, η αποστολή των κομμάντος αριθμός 4 στέφθηκε με πλήρη επιτυχία. Σύμφωνα με το σχέδιο, η μονάδα αυτή έφθασε χωρίς πρόβλημα στον προορισμό της, κατέστρεψε όλα τα κανόνια της πυροβολαρχίας Ες πλησίον της Βαρενγκεβίλ και επέστρεψε σώα και ασφαλής στην παραλία.

Στο Πουρβίλ οι Καναδοί κατώρθωσαν να αιφνιδιάσουν κάπως τον εχθρό. Η αρχική γερμανική αντίσταση ήταν ελαφρά και επέτρεψε στο σύνταγμα Σάουθ Σασκάτσουαν και τους Κάμερον Χάϊλάντερς που τους ακολουθούσαν να αποβιβασθούν με σχετική άνεση. Η άμυνα, όμως, των Γερμανών εντάθηκε καθώς οι Καναδοί περνούσαν το ποταμό Ση και προχωρούσαν προς την πόλη της Διέππης. Οι μάχες που άρχισαν να δίνονται από το σημείο αυτό και πέρα ήταν σκληρές, πολλές φορές σώμα-με σώμα, πράγμα που ανάγκασε τους Σασκάτσουανς και τους Κάμερονς, που τους υποστήριζαν, να σταματήσουν πριν φθάσουν στην πόλη. Στο μεταξύ, η κυρία δύναμη των Κάμερονς συνέχισε τον δρόμο της προς τον προορισμό της, ένα αεροδρόμιο στην ενδοχώρα, αλλά μετά από τρία χιλιόμετρα αναγκάσθηκε κι' αυτή να σταματήσει.

Σύμφωνα με τα σχέδια, οι Σασκάτσουανς και οι Κάμερονς έπρεπε να υποστηριχθούν από τα άρματα μάχης του 14ου Καναδικού Συντάγματος Τεθωρακισμένων, που έπρεπε να είχαν ήδη αποβιβαστεί στη Διέππη. Αγνοούσαν, όμως, οτι αυτά τα άρματα καταστράφηκαν όλα σχεδόν αμέσως μόλις πλησίασαν ή βγήκαν στην ακτή.

Καταιγισμός πυρός

Η κυρία απόβαση των Καναδών στην Διέππη έγινε στην στενή και χαλικώδη κεντρική παραλία της πόλης. Είχε σχεδιασθεί να λάβει χώραν μισή ώρα μετά τα πρώτα επιθετικά κύματα στα δύο άκρα της ακτής. Οι Γερμανοί στρατιώτες από οχυρωμένες θέσεις στα υψώματα ή στις κορυφές της απόκρημνης ακτής και από τα κτίρια μπροστά στην προκυμαία ήταν καλά προετοιμασμένοι για να αντιμετωπίσουν τους Καναδούς. Καθώς οι άνδρες του πρώτου τμήματος του Συντάγματος «'Εσσεξ Σκώτις» άρχισαν να αποβιβάζονται στο κεντροανατολικό τμήμα του λιμένος ο εχθρός τους υποδέχθηκε με έναν καταιγισμό πυρός από πολυβόλα που κυριολεκτικά τους αποδεκάτιζε. Οι Γερμανοί χτυπούσαν ακριβώς στον στόχο και οι Καναδοί, όσοι δεν είχαν ακόμη πληγεί από τις σφαίρες, έτρεχαν περίτρομοι να σωθούν κάτω από ένα τείχος, που χρησίμευε και ως κυματοθραύστης. Από τα τμήματα που ακολουθούσαν το πρώτο, έμειναν μια χούφτα άνθρωποι. Πολλά αποβατικά σκάφη εξώκειλαν στην ακτή φέρνοντας μόνον ένα σωρό από πτώματα. 'Ολες οι προσπάθειες που έγιναν για να ξεπερασθεί το τείχος αποκρούσθηκαν με τρομερές απώλειες.

Στην έδρα του αρχηγείου πάνω στο αντιτορπιλικό «Κάλπη», όλοι είχαν «μεσάνυχτα» για την δραματικότητα της κατάστασης στους χώρους της απόβασης. Οι πληροφορίες τους ήταν λίγες και εσφαλμένες, οι ασύρματοι και τα ραδιοτηλέφωνα δεν λειτουργούσαν καλά και με τα προπετάσματα του πυκνού καπνού που υπήρχαν παντού στην ακτή και στην θάλασσα δεν έβλεπαν τίποτα. Ωστόσο δεν χρειάστηκαν πολύ για να αντιληφθούν οτι τα πράγματα δεν πήγαιναν και τόσο καλά. 'Οταν στις 6 το πρωΐ μια μικρή διμοιρία των αποβιβασθέντων δυνάμεων κατώρθωσε να εισχωρήσει κάπως στην πόλη, εστάλη σχετικό μήνυμα στο αρχηγείο, που όμως ερμηνεύθηκε λανθασμένα. Ο υποστράτηγος Ρόμπερτς πιστεύοντας ότι οι άνδρες του «'Εσσεξ Σκώτις» είχαν δημιουργήσει προγεφύρωμα μέσα στην πόλη, διέταξε, για να τους υποστηρίξει, να ριχτούν στη μάχη οι εφεδρείες του, οι τυφεκιοφόροι του «Μοντ Ρόγιαλ». Τα παλικάρια αυτά φθάνοντας στην παραλία δεν ήταν σε θέση να κάνουν τίποτα άλλο παρά να αναζητούν ένα πρόχειρο προκάλυμμα και να πυροβολούν όποτε μπορούσαν. Οι τυφεκιοφόροι, όπως και οι συνάδελφοί τους που αποβιβάσθηκαν εκεί προηγουμένως, καθηλώθηκαν κι' αυτοί στην ακτή από τα σφοδρά και φονικά πυρά του εχθρού και περίμεναν το αναπόφευκτο τέλος τους: την αιχμαλωσία ή τον θάνατο.

Το Ελαφρύ Τάγμα Πεζικού του Χάμιλτον αποβιβάστηκε στο δυτικό τέρμα της προκυμαίας, ακριβώς απέναντι από ένα μεγάλο μοναχικό λευκό κτίριο, το Καζίνο. Τμήματά του μπόρεσαν να εκκαθαρίσουν το ισχυρά φρουρούμενο κτίριο και τα γύρω μικρά τσιμεντένια οχυρά (αμπριά) και να εισέλθουν στην πόλη. Μερικοί άνδρες του κατώρθωσαν, επίσης, μετά από σκληρές οδομαχίες, να περάσουν την κεντρική λεωφόρο και να κρατήσουν για λίγο κάποιες θέσεις σε ορισμένα σημεία των γύρω δρόμων, αλλά το γερμανικό πυρ ήταν τόσο σφοδρό και ακριβές στο στόχο του ώστε να μην επιτρέπει καμμιά ελπίδα αντίστασης.

Αλλά και το Σύνταγμα Τεθωρακισμένων του Κάλγκαρυ δεν είχε καλύτερη τύχη. Αντιμετώπισε κι' αυτό από την αρχή ανέλπιστες δυσκολίες και εμπόδια. Αν και έπρεπε, σύμφωνα με τα σχέδια, να αποβιβασθεί αμέσως μετά από έναν έντονο αεροπορικό και ναυτικό βομβαρδισμό των γερμανικών θέσεων, εστάλη στην ξηρά δέκα με δεκαπέντε λεπτά αργότερα. Η καθυστέρηση αυτή άφησε τα πεζικά τμήματα χωρίς υποστήριξη στα πρώτα κρίσιμα λεπτά της επιδρομής.

Καναδοί αιχμάλωτοι

Τα αποβατικά που μετέφεραν τα άρματα μάχης, επλήγησαν στη θάλασσα κατά τον ελιγμό που έκαναν να πλησιάσουν την ακτή. Στην ξηρά βγήκαν μόνον δεκαεπτά τανκς που αμέσως έγιναν δεκτά με μια κόλαση πυρός και αναγκάστηκαν να σταματήσουν. Σταμάτησαν όχι μόνον από τα εχθρικά πυροβόλα, αλλά και από τα χαλίκια της ακτής που στριφογυρνούσαν κάτω από τις ερπύστριες καθώς και από έναν κυματοθραύστη που υπήρχε εκεί. 'Οσα από αυτά -κάπου έξι- κατώρθωσαν να παρακάμψουν τον κυματοθραύστη και να προχωρήσουν βρέθηκαν σε λίγο μπροστά σε αδιαπέραστα αντιαρματικά τσιμεντένια εμπόδια που έφραζαν τους στενούς δρόμους της πόλης. Παρέμειναν εκεί πυροβολώντας τις εχθρικές θέσεις, ώσπου πυρακτώθηκαν τα όπλα τους. 'Επειτα αναγκάστηκαν να γυρίσουν στην παραλία όπου καταστράφηκαν. Ανάλογη τύχη είχαν και τα υπόλοιπα τάνκς που αποβιβάστηκαν. Αχρηστεύθηκαν εντελώς. Τα πληρώματά τους ή σκοτώθηκαν στη μάχη ή αιχμαλωτίσθηκαν.

Πάντως η συνεισφορά των αρμάτων υπήρξε αρκετά αξιόλογη στην μάχη για την Διέππη. Γιατί, παρόλο που τα περισσότερα είχαν ακινητοποιηθεί στην παραλία, συνέχιζαν να αγωνίζονται από τη θέση αυτή μέχρι το τέλος τους, υποστηρίζοντας το πεζικό και συμβάλλοντας τα μέγιστα στην εκκένωση της Διέππης και στην αποχώρηση από την ακτή και επιστροφή στα πλοία πολλών στρατιωτών.

Τα τελευταία τμήματα των στρατιωτών που αποβιβάστηκαν ανήκαν στους Κομμάντος «Α» των Πεζοναυτών του Βασιλικού Βρετανικού Ναυτικού, τα οποία συμμερίσθηκαν την φρικτή τύχη των Καναδών. Υπέστησαν τρομερές απώλειες χωρίς να δυνηθούν να φέρουν σε πέρας την αποστολή τους.

Εκκένωση και αποχώρηση

Τελικά, στις 9 το πρωΐ ο αρχηγός της αποστολής, υποστράτηγος Ρόμπερτς, απεφάσισε την εκκένωση της Διέππης. Χρησιμοποιήθηκαν όλα τα μέσα για να σωθούν τα παιδιά, που ήταν κουλουριασμένα στην παραλία και στα βιαστικά σκαμένα καταφύγια και χαρακώματα. Χρειάστηκαν άλλες τρεις ώρες απεγνωσμένης μάχης για να ξεφύγουν από το γερμανικό πυρ και να φτάσουν στις λέμβους. Στο διάστημα αυτό προστέθηκαν και άλλα θύματα στα ήδη πολυάριθμα, που θυσιάτηκαν στην καταραμένη ακτή της Διέππης. 'Ηταν οι πρώτες απογευματινές ώρες όταν οι επιζήσαντες έβαλαν πλώρη για την Αγγλία.

Δραματικά τα αποτελέσματα

Καθ' όλη της διάρκειας της επιδρομής συνήφθησαν και τρομερές αερομαχίες πάνω από τον χώρο των επιχειρήσεων. Αλλά ενώ η συμμαχικές αεροπορικές δυνάμεις που εφορμούσαν από τα πλησιέστερα αεροδρόμια της Αγγλίας κατώρθωσαν να προσφέρουν προστασία στα πλοία που είχαν παραμείνει στα ανοικτά της Διέππης από την Λουφτβάφε (την γερμανική αεροπορία), το κόστος γι' αυτές ήταν υψηλό. Η Βρετανική Πολεμική Αεροπορία απώλεσε 106 αεροπλάνα και η Καναδική Πολεμική Αεροπορία 13. Οι Γερμανοί απώλεσαν περίπου 40 αεροπλάνα.

Σοβαρότατες ήταν επίσης και οι απώλειες των αποβατικών μέσων του Ναυτικού.

Η «Επιχείρηση Ιωβιλαίο» έληξε με δραματικά αποτελέσματα. Από τους 4.965 Καναδούς που έλαβαν μέρος μόνον 2.210 επέστρεψαν στην Αγγλία και πολλοί από αυτούς ως τραυματίες. Οι συνολικές απώλειες των Καναδών ανέρχονταν σε 3.367 άνδρες συμπεριλαμβανομένων και των 1.600 αιχμαλώτων. Οι νεκροί έφθασαν τους 913.

Επίμαχο θέμα και ερωτηματικά

Έχουν περάσει δεκάδες χρόνια από την τραγωδία, αλλά στον Καναδά ακόμη και σήμερα πολλοί αναρωτιούνται γιατί εστάλησαν Καναδοί στρατιώτες να πεθάνουν στην κόλαση της Διέππης. Για ποιά στρατηγική και για ποιό λόγο χιλιάδες νεαροί Καναδοί χάθηκαν στην ακτή της Διέππης; Είναι δύσκολο, ακόμη και με το πέρασμα τόσων χρόνων, να δοθεί μια πειστική εξήγηση για τη συμφορά της Διέππης.

Πάντως, το βασικό ερώτημα παραμένει το ίδιο: Ήταν η απιδρομή, η απόβαση, αναγκαία; Είχαν τόση σημασία η δοκιμή μιας «αστραπιαίας εισβολής» και τα σαμποτάζ για τα οποία αποφασίσθηκε η όλη επιχείρηση ώστε να δικαιολογούν τη θυσία τόσων ανθρώπων και τον αναπόφευκτο ψυχολογικό αρνητικό αντίκτυπο μιας αποτυχίας;

Η τελική, όμως, νίκη των συμμάχων στον πόλεμο έχει αφαιρέσει τη δραματικότητα από όλα αυτά τα ερωτηματικά.

Οι στρατιωτικές ήττες είναι πάντα θέματα μεγάλης και πολύχρονης διαμάχης, ιδιαίτερα όταν σχετίζονται με απώλειες σε έμψυχο υλικό. Η «Επιχείρηση Ιωβιλαίο» δεν ξέφυγε από τον κανόνα αυτόν, παρά το γεγονός ότι δίδαξε πολύτιμα μαθήματα για την προπαρασκευή και διεξαγωγή μελλοντικών αμφιβίων επιχειρήσεων.

Οι Σύμμαχοι, με την επιδρομή στη Διέππη, έμαθαν τι χρειαζόταν για να πραγματοποιήσουν μια αποβατική επιχείρηση στην ηπειρωτική Ευρώπη. Τώρα όλοι ήξεραν ότι η γερμανική άμυνα στη γαλλική ακτή ήταν ένα τείχος πυρός έτοιμο να ορθωθεί στην πρώτη απόπειρα εισβολής. Χρειάσθηκε να περάσουν σχεδόν δύο χρόνια προτού αυτή η «ερασιτεχνική ενέργεια» μεταφρασθεί στην πιο μεγάλη απόβαση της Ιστορίας, την απόβαση στην Νορμανδία στις 6 Ιουνίου 1944.

Νεκροταφείο Καναδών στρατιωτών στη Διέππη